หลวงปู่ปราโมทย์ ปาโมชฺโช

มีสติ รู้กาย รู้ใจ ตามความเป็นจริง ด้วยจิตที่ตั้งมั่นและเป็นกลาง

หลักของการปฏิบัติที่จะให้เกิดสติปัญญาแท้ๆ เกิดมรรคเกิดผลได้ มีไม่มากหรอก จำหลักสั้นๆ ไว้
ให้เรามีสติ รู้กาย รู้ใจ ตามความเป็นจริง ด้วยจิตที่ตั้งมั่นและเป็นกลาง
หลวงพ่อไปรวบรวมหลักของการทำวิปัสสนากรรมฐาน ย่อลงมาเหลือเท่านี้เอง
ถ้าพูดให้ถูกๆ ก็มีสติรู้รูป รู้นาม ตามความเป็นจริง ด้วยจิตที่ตั้งมั่นและเป็นกลาง
รูปธรรม นามธรรมนั่นเอง
เรียนรู้รูปธรรมนามธรรมที่ประกอบกันเป็นตัวเรา

ส่วนหนึ่งของพระธรรมเทศนา หลวงพ่อปราโมทย์ ปาโมชฺโช วันที่ ๑๐ ตุลาคม พ.ศ. ๒๕๕๓
จากซีดีแสดงธรรม ณ วัดสวนสันติธรรม แผ่นที่ ๓๗ ไฟล์ 531010A

ถอดความพระธรรมเทศนาหลวงปู่ปราโมทย์ ปาโมชฺโช

5 กันยายน 2569

รูปธรรมนามธรรมเป็นไตรลักษณ์

การปฏิบัติ เบื้องต้นฝึกให้มีสติ เมื่อเรามีสติที่ถูกต้อง สัมมาสมาธิเกิด การเจริญปัญญาเกิด เบื้องปลายของการทำสติปัฏฐาน ก็คือเราจะเกิดปัญญา จะรู้แจ้งเห็นจริง ว่ารูปธรรมนามธรรมทั้งหลายแหล่ ล้วนแต่ตกอยู่ใต้ไตรลักษณ์ทั้งสิ้น เมื่อเราสามารถเห็นความจริงถึงระ ... อ่านต่อ

ปัญญา, มีสติ, วิหารธรรม, สมาธิตั้งมั่น, สัมปชัญญะ, แยกขันธ์, ไตรลักษณ์

31 สิงหาคม 2569

ใจยอมรับความจริงได้ก็ไม่ทุกข์

อยู่กับโลกต้องอดทน แล้วปัญหาทุกอย่างกระทั่งความสุขก็เป็นของชั่วคราว ถ้าใจเรายอมรับได้ เราไม่ทุกข์หรอก ที่เราทุกข์เพราะเรายอมรับไม่ได้ ยอมรับความจริงไม่ได้ อย่างเรายอมรับไม่ได้ว่าเราจะต้องแก่ ต้องเจ็บ ต้องตาย ต้องพลัดพรากจากคนที่เรารักอะไรอย่างนี้ ยอม ... อ่านต่อ

ขันติ, ความทุกข์มันเป็นธรรมดา, ทุกข์, ฝึกความอดทน, ยอมรับธรรมดา, หมดความอยาก, อดทนกับความซ้ำซากจำเจ, อยู่กับโลก, เดี๋ยวมันก็ผ่านไป

28 สิงหาคม 2569

บุญจากการภาวนา

การที่เราไปปิดทอง ไปฝังลูกนิมิตอะไรนี้ อย่างมากที่สุดเราก็ได้ไปเป็นเทวดา คนทั่วไปเขาบอกเป็นเทวดาก็ดี ก็ดีสิ แต่มันมีดียิ่งกว่านั้นอีก ถ้าเราหัดทำสมาธิได้ จิตเราสงบ แล้วไปเป็นพรหมได้ สูงกว่าเทวดา จิตประณีตกว่า ถ้าเราภาวนาได้ดีจริงๆ เลย เราเข้าถึงมรรคผ ... อ่านต่อ

ความอยาก, ปิดอบาย, พรหม, มรรคผล, ยึดมั่นถือมั่น, รู้ถูกเข้าใจถูก, รู้ทุกข์, หนีความทุกข์, หัดภาวนา, อกาลิโก, อริยผล, อริยมรรค, เข้าใจความจริงของกายของใจ, เทวดา

23 สิงหาคม 2569

รู้สึกตัวเพื่อเห็นความจริงของกายของใจ

จุดสำคัญหัวใจสำคัญของการปฏิบัติเริ่มต้นด้วยต้องรู้สึกตัว ฉะนั้นเราทำกรรมฐานเพื่อให้รู้สึกตัว พอเรารู้สึกตัวได้แล้วเราเห็นจิตมันหลงไป หรือจิตมันถลำลงไปเพ่ง เห็นหลายๆ ที จิตมันจำการที่ถลำลงไปได้ จำการเพ่งได้ ต่อไปพอถลำไปคิดเรื่องอื่นปุ๊บ สติเกิดเองเลย ... อ่านต่อ

ความยึดมั่นถือมั่น, ฌาน, ดูกาย, ทำสมถะ, ทุกขตา, ฝึกรู้สึกตัว, พุทโธ, พ้นทุกข์, ลืมกายลืมใจ, วิปัสสนา, สติรู้กายรู้ใจ, สมถยานิก, สัมมาสติ, สัมมาสมาธิ, อย่าหลงโลก, เลือกผัสสะไม่ได้, เห็นตามความเป็นจริง, โทสะ, ใจลอย

1 สิงหาคม 2569

แบบฝึกหัดซ้อมดูจิตเคลื่อน

ถ้ายังเห็นไม่ได้ว่าจิตไหลไปทางตา ทางหู จมูก ลิ้น กาย ใจ ดูไม่เป็น ดูไม่ออกก็ฝึกซ้อม มีแบบฝึกหัดสำหรับฝึกซ้อม ก็คือจงใจกำหนดจิตไปยังส่วนต่างๆ ของร่างกาย เช่น กำหนดจิตไปที่ผมเรา ผมไม่มีจะจับแล้วด้วย เรามีนิดเดียว กำหนดจิตไว้ที่ผม ดูไปเรื่อยๆ จนกระทั่งค ... อ่านต่อ

การเจริญปัญญา, ความว่าง, จิตจำสภาวะแม่น, จิตตั้งมั่น, จิตสงบ, จิตเกิดดับทางอายตนะ, จิตไหล, ดูตัวที่เกิดบ่อย, ดูอยู่ในกาย, ฝึกดูจิตเคลื่อน, รู้ได้เอง, วิปลาส 3, วิภัชชวิธี, สติปัฏฐาน, เจตนารู้, เจตสิก

17 กรกฎาคม 2569

หลักสูตรของฆราวาส

ศาสนาพุทธมีของดีของวิเศษมากมาย ไม่ใช่แค่ว่ามาวัดแล้วก็สบายใจ พอใจแล้ว ศาสนาพุทธสอนให้เราฝึกพัฒนาตัวเอง อยู่กับโลกเป็นฆราวาสก็มีธรรมะสำหรับฆราวาส มีพระก็มีธรรมะสำหรับพระ แต่ธรรมะไม่ว่าจะของฆราวาสหรือของพระ มีจุดมุ่งหมายอันเดียวกันคือ พัฒนาจิตใจของเราใ ... อ่านต่อ

ความสงบสุขที่แท้จริง, จิตตั้งมั่น, ทาน ศีล ภาวนา, ธรรมทาน, นิพพาน, ปัญญา, พัฒนาจิตใจ, พ้นทุกข์, ภาวนา, ลดละความเห็นแก่ตัว, วัตถุทาน, วิปัสสนากรรมฐาน, ศีล สมาธิ ปัญญา, สมาธิ, ใจเป็นกลาง

12 กรกฎาคม 2569

กรรมเป็นเครื่องจำแนกสัตว์

ทำกรรมอันใดไว้ก็มีผล ต้องรับผลของกรรมนั้นแน่นอน เพียงแต่จะรับเมื่อไรเท่านั้นเอง กรรมมันสามารถให้ผลได้หลายแบบ กรรมบางอย่างที่รุนแรง เป็นอนันตริยกรรม เป็นครุกรรมทั้งฝ่ายดีฝ่ายชั่ว จะให้ผลทันทีให้ผลรวดเร็ว อีกอันหนึ่งก็กรรมที่ให้ผลในลำดับต่อไปในชาติต่อๆ ... อ่านต่อ

11 กรกฎาคม 2569

ทำอย่างไรเราจะไม่ยึดถือ

ถ้าไม่ยึดถือได้ก็ไม่ทุกข์ เรายึดถือเพราะเราไม่รู้ความจริงของรูปธรรมนามธรรม ของกายของใจ ฉะนั้นเราก็ต้องมาเรียนรู้ความจริงของกายของใจ ถ้าเรารู้ความจริงของกายของใจ ใจก็จะเบื่อหน่ายคลายความยึดถือ เมื่อจิตไม่ยึดถือ จิตก็พ้นจากทุกข์ จิตไม่มีภาระ ท่านบอกพระ ... อ่านต่อ

5 กรกฎาคม 2569

คุณค่าของสติ

ถ้าเรามีสติรักษาจิตอยู่ศีลก็เกิด มีสติอยู่จิตไหลไปหลงไปรู้ทัน จิตก็ตั้งมั่นมีสมาธิ ไม่ฟุ้งซ่าน มีสมาธิ แล้วพอตา หู จมูก ลิ้น กาย ใจ กระทบอารมณ์ เกิดความเปลี่ยนแปลงในร่างกายจิตใจ มีสติรู้ทันความเปลี่ยนแปลงในร่างกายในจิตใจ อันนั้นเป็นการเดินปัญญา ฉะนั้ ... อ่านต่อ

จิตตั้งมั่น, จิตมีกำลัง, ดูจิต, ถิรสัญญา, รู้ทันกิเลส, ศีล, สติ, สมาธิ, สัมปชัญญะ, สัมมาสติ, สัมมาสมาธิ, อนัตตา, อโมหะ, เครื่องอยู่, เจริญปัญญา, เหตุใกล้, ไตรลักษณ์

ดูเพิ่มอีก

“การปฏิบัติธรรมมี ๓ อัน อันแรก เราต้องรักษาศีล ๕ ข้อไว้ อันที่สอง คือการทำในรูปแบบ อันที่สาม คือการทำในชีวิตประจำวัน ต้องทำ
ครูบาอาจารย์ท่านสอน หัวใจของการปฏิบัติ คือ การปฏิบัติในชีวิตประจำวัน เพราะว่าชีวิตส่วนใหญ่ของเราอยู่ธรรมดานี่เอง เราไม่ได้นั่งเข้าฌานอยู่ที่ไหนเมื่อไร วันๆ หนึ่งจะทำสมาธิ เดินจงกรมได้สักเท่าไร โดยเฉพาะฆราวาส ทำได้ไม่มาก ชีวิตส่วนใหญ่เราอยู่กับโลกธรรมดานี่เอง
ถ้าเราสามารถหลอมรวมการปฏิบัติเข้าในชีวิตธรรมดาของเรานี้ได้ เราก็จะไปได้เร็วมาก ไม่แพ้พระ ในขั้นต้นๆ โสดาฯ สกาทาคาฯ ฆราวาสไม่แพ้พระหรอกในเรื่องของความเร็ว ถ้ารู้หลักของการปฏิบัติ แล้วตั้งใจปฏิบัติจริงๆ อาจจะเร็วกว่าพระด้วยซ้ำไป”
พระธรรมเทศนาหลวงพ่อปราโมทย์ ปาโมชฺโช แผ่นที่ ๗๘ วันที่ ๗ ตุลาคม ๒๕๖๑ (ไฟล์ 611007A)

ช่วงถาม-ตอบ ตรวจการบ้าน หลวงปู่ปราโมทย์ ปาโมชฺโช

บางครั้งเพ่งจนเครียด จึงฝึกปล่อยวางและดูแบบผ่อนคลาย เห็นทุกอย่างบังคับไม่ได้ มาแล้วก็ไป ถ้าช่วงไหนสมถะไม่ถึง ก็จะตัดไม่ขาด

#ปัญญาไม่เกิด, #ห่วงโลก, สมาธิไม่พอ, อยู่กับปัจจุบัน

สมาธิไม่พอจะไม่ตัด เพราะว่าสมาธิเป็นตัวให้เกิดปัญญา ปัญญาไม่เกิดก็ไม่มีการตัด ตัวที่ตัดคือตัวปัญญา แต่ปัญญานั้นมันเกิดได้เพราะสมาธิ แล้วสมาธิมาจากสติ ค่อยๆ ฝึก ค่อยๆ ทำไป อย่าท้อถอย อย่าห่วงโลกเยอะ ไม่ต้องห่วงคนอื่น ลุยของเราไป ไม่อย่างนั้นจะเหมือนหัวรถจักร ลากหางแถวมายาวๆ ใช้แรงเยอะ เส้นทางนี้ไปคนเดียวสะดวกที่สุด ... อ่านต่อ

เดินจงกรมหลังฟังธรรม ระหว่างเดินไม่รู้สึกง่วงหรือหน่วง แบบเวลานั่งสมาธิ แต่สังเกตว่าฟุ้งซ่านถี่กว่ามาก

#รู้สึกร่างกายที่เดิน, จิตตั้งมั่น, จิตมีแรง, นั่งสมาธิแล้วเคลิ้ม, ฟุ้งซ่าน, เดินจงกรม

การเดินจงกรม ก็คือรู้สึกร่างกายที่เดิน รู้สึกๆ รู้สึกตัว เดินจงกรมเน้นที่ความรู้สึกตัว ไม่ได้เน้นที่ระยะทาง ไม่ได้เน้นที่เวลา รู้สึกตัว พอเรารู้สึกได้สัก 3 ชั่วโมง จิตมีแรง จิตมีแรงแล้ว จิตตั้งมั่นแล้ว ก็จะเดินปัญญาได้จริง แล้วจะไม่สงสัยหรอก ว่าหลวงพ่อสอนอะไรอยู่ ... อ่านต่อ

ในชีวิตประจำวันดูร่างกายเคลื่อนไหว ถ้าจิตตั้งมั่นจะเห็นความสุขโชยมา ถ้าใจลอยปล่อยตัวปล่อยใจจะเห็นความทุกข์โชยมาโดยไม่มีสาเหตุ

#จิตรู้ตื่น, #ไม่มีอะไรเกิดโดยไม่มีเหตุ, จิตเศร้าหมอง, มีสติ, ไม่มีสติ

ไม่มีอะไรเกิดโดยไม่มีเหตุหรอก เวลาเราไม่มีสติจิตเราเศร้าหมองก็ทุกข์ล่ะ เรามีสติจิตมันรู้มันตื่นมันก็เบิกบาน แต่แรกๆ จะเบิกบาน พอต่อไปนานๆ มันจะเป็นอุเบกขามากกว่าเบิกบาน คนไม่เคยมีสติพอมีสติทีแรก แหม่ มีความสุขผุดขึ้นมา ผุดขึ้นมา พอฝึกไปเรื่อยๆ มันจะเป็นอุเบกขา มันรู้สึกอย่างนั้นๆ ล่ะ ไม่เห็นจะต้องหวือหวามีความสุขอะไรมากมาย มันเรื่องธรรมดา ... อ่านต่อ

เห็นว่าจิตมันคิดของมันเอง กายมันหายใจของมันเอง บางครั้งจิตมันจะเป็นนักพากย์ จุดนี้ต้องแก้ไขอะไรไหม

#จิตพูดในใจ, #จิตเป็นนักพากย์, #เคลื่อนไหว, รู้สึกกาย, รู้สึกตัว, อยากดี, อยากปฏิบัติ, อยู่กับปัจจุบัน, ใช้กายเป็นวิหารธรรม

มันจะพากย์ก็ให้มันพากย์ไปเถอะ เราอย่าไปพากย์กับมันก็แล้วกัน อย่าไปหลงคิดตามมันไป แต่จิตมันจะพูด มันจะพากย์อะไรก็เรื่องของมัน รู้สึกตัว รู้สึกตัวไปตามธรรมดา อย่าเกร็งไว้ ถ้าเกร็งมันจะเกิดน้ำหนักขึ้นที่ใจ ถ้ามันมีน้ำหนักขึ้น แสดงว่าไม่ถูกแล้ว ตึงเครียดเกินไป แต่ถ้าลืมตัวเองก็หย่อนไป ตัวนี้มันเกิดจากเราอยากดี เราอยากปฏิบัติ อยากดี เราก็เลยพยายามควบคุมตัวเอง มันก็เลยทื่อๆ ขึ้นมา ... อ่านต่อ

รู้สึกพัฒนาขึ้นตามลำดับ จากเห็นจิตคิดเอง เริ่มเห็นความคิดเกิด แล้วจิตไปรู้เข้า เห็นครั้งแรกตกใจเพราะขัดกับที่เข้าใจมา เริ่มศึกษาปริยัติเพื่อตรวจสอบตัวเอง

เวลาภาวนา ลืมตำราไปก่อน ดูจากของจริงนี่ล่ะแล้วค่อยไปเทียบกับตำรา ถ้าระหว่างภาวนาแล้วคิดถึงตำราไปไม่รอดหรอก ความคิดมันจะนำหน้าการรู้ตามความเป็นจริงไป มันจะคาดเดาล่วงหน้า ตำราโยนทิ้งไปก่อนตอนนี้ ... อ่านต่อ

มีการเคลื่อนไหวเป็นวิหารธรรม แต่ยังไม่ชอบดูความทุกข์ ยังตามใจกิเลสเพื่อหนีความทุกข์ เผลอจมไปในความคิด และความกังวลบ่อยๆ

ความทุกข์เป็นสิ่งที่อยู่ชั่วคราว แล้วก็ผ่านไป เสมอกับความสุข เท่าเทียมกัน สุขก็เป็นภาระของจิต ทุกข์ก็เป็นภาระของจิต เท่าเทียมกันหรอก ฉะนั้นเราหนีทุกข์ไม่ได้หรอก เพราะกระทั่งสุขก็เป็นภาระ คือเป็นทุกข์ ... อ่านต่อ

ปฏิบัติในรูปแบบ ได้เห็นสภาวะต่างๆ คิดว่าพอไปได้ เอาตัวรอดได้ แต่ก็ได้เห็นว่าการปฎิบัติในชีวิตจริง แพ้ไม่เป็นท่า สติไม่ทัน

มรรคผลไม่ได้ได้มาเพราะอยาก แต่ได้มาเพราะสิ้นอยาก ที่สิ้นอยากเพราะเห็นความจริงของรูปนามขันธ์ 5 ว่าไม่น่ารัก ไม่น่ายึดถือ มันก็หมดอยาก หมดอยากก็หมดยึด หมดยึดก็หมดทุกข์ แต่ถ้าอยากให้พ้นทุกข์ มีอยาก อย่างไรก็ไม่พ้น ฉะนั้นไม่ต้องไปอยากมัน ผลมันมาเอง ทำเหตุไปเรื่อยๆ แล้วผลมันเกิดเอง อย่าเร่าร้อน ... อ่านต่อ

ฝึกสติหลงแล้วรู้ เห็นทุกข์มากกว่าสุข มีความจริงจังในการปฏิบัติมากขึ้น ยังทำงานอยู่และมีครอบครัว ควรปฏิบัติอย่างไร

ถ้าเราภาวนาด้วยกันทั้งบ้าน โอ๊ย มีความสุขมากเลย บ้านจะสงบสุข คล้ายๆ ศีลและทิฏฐิเสมอกัน อยู่ด้วยกันแล้วมีความสุข ถ้าเราทำได้คนหนึ่ง อีกคนหนึ่งขวาง ไม่มีความสุข ค่อยๆ กล่อมเกลาคนรอบๆ ตัวเราให้เขาภาวนาโดยการเปลี่ยนแปลงตัวเองให้เขาเห็น เปลี่ยนแปลงตัวเองให้เขาเห็น ให้เห็นว่า เออ เราภาวนาแล้วเราดีขึ้น มีความสุขขึ้น เป็นการจูงใจให้คนรอบๆ ตัวภาวนาด้วย ... อ่านต่อ

อยู่กับความว่าง เกิดปีติ แล้วสังเกตความคิด อารมณ์ และความรู้สึก แล้วทำให้นิ่งเรียบ

อย่าไปแต่งจิตให้ว่างๆ แต่ถ้าจิตมันเคยชินจะเข้าไปว่าง ดูเลย ไอ้ว่างก็ไม่เที่ยง ไอ้ว่างนี้ก็ไม่ใช่ตัวเรา เป็นของถูกรู้ถูกดู จิตมันก็ไม่ไปติดที่ว่าง มันทวนกระแสกลับเข้ามาที่ตัวเองได้ เวลาจิตไปติดว่าง มันมีความสุข มันสงบ มันดูสะอาด แต่มันไม่เดินปัญญาต่อ มันไม่เห็นทุกข์หรอก ทุกข์มันอยู่ที่กายที่ใจเรานี้ แต่เราไปอยู่ที่ว่าง เลยมองทุกข์ไม่ออก กลับมาที่ตัวเอง ... อ่านต่อ

จิตนิ่งเป็นสมาธิ เป็นแบบนี้บ่อยๆ บางครั้งเวลานอนภาวนา จะคล้ายนอนไม่หลับ รู้สึกตัวทั้งคืน บางครั้งรู้สึกตัวเบา ลอยๆ ชาๆ

พวกที่ติดสมาธิ มันจะขี้โมโห เพราะตอนอยู่กับสมาธิ มันอยู่ในโลกของตัวคนเดียว ไม่มีใครมายุ่ง พอต้องมากระทบอารมณ์ โทสะมันจะขึ้นปรี๊ดเลย เป็นแบบนี้ เพราะฉะนั้นตอนที่ออกจากสมาธิ พิจารณากายลงไปเลย ร่างกายเราตั้งแต่หัวถึงเท้า เท้าถึงหัว พิจารณาขึ้น พิจารณาลง ดูไปเรื่อย มีแต่ของไม่สวย มีแต่ของไม่งามจริง มีแต่ของสกปรก ไม่น่ารัก ไม่น่าหวงแหน เป็นแค่วัตถุ เป็นก้อนธาตุ ไม่ใช่ตัวเรา ไม่ใช่ของเรา ... อ่านต่อ

ดูเพิ่ม