หลวงปู่ปราโมทย์ ปาโมชฺโช
มีสติ รู้กาย รู้ใจ ตามความเป็นจริง ด้วยจิตที่ตั้งมั่นและเป็นกลาง
หลักของการปฏิบัติที่จะให้เกิดสติปัญญาแท้ๆ เกิดมรรคเกิดผลได้ มีไม่มากหรอก จำหลักสั้นๆ ไว้
ให้เรามีสติ รู้กาย รู้ใจ ตามความเป็นจริง ด้วยจิตที่ตั้งมั่นและเป็นกลาง
หลวงพ่อไปรวบรวมหลักของการทำวิปัสสนากรรมฐาน ย่อลงมาเหลือเท่านี้เอง
ถ้าพูดให้ถูกๆ ก็มีสติรู้รูป รู้นาม ตามความเป็นจริง ด้วยจิตที่ตั้งมั่นและเป็นกลาง
รูปธรรม นามธรรมนั่นเอง
เรียนรู้รูปธรรมนามธรรมที่ประกอบกันเป็นตัวเรา
ส่วนหนึ่งของพระธรรมเทศนา หลวงพ่อปราโมทย์ ปาโมชฺโช วันที่ ๑๐ ตุลาคม พ.ศ. ๒๕๕๓
จากซีดีแสดงธรรม ณ วัดสวนสันติธรรม แผ่นที่ ๓๗ ไฟล์ 531010A
ถอดความพระธรรมเทศนาหลวงปู่ปราโมทย์ ปาโมชฺโช
5 กันยายน 2569
รูปธรรมนามธรรมเป็นไตรลักษณ์
การปฏิบัติ เบื้องต้นฝึกให้มีสติ เมื่อเรามีสติที่ถูกต้อง สัมมาสมาธิเกิด การเจริญปัญญาเกิด เบื้องปลายของการทำสติปัฏฐาน ก็คือเราจะเกิดปัญญา จะรู้แจ้งเห็นจริง ว่ารูปธรรมนามธรรมทั้งหลายแหล่ ล้วนแต่ตกอยู่ใต้ไตรลักษณ์ทั้งสิ้น เมื่อเราสามารถเห็นความจริงถึงระ ... อ่านต่อ
31 สิงหาคม 2569
ใจยอมรับความจริงได้ก็ไม่ทุกข์
อยู่กับโลกต้องอดทน แล้วปัญหาทุกอย่างกระทั่งความสุขก็เป็นของชั่วคราว ถ้าใจเรายอมรับได้ เราไม่ทุกข์หรอก ที่เราทุกข์เพราะเรายอมรับไม่ได้ ยอมรับความจริงไม่ได้ อย่างเรายอมรับไม่ได้ว่าเราจะต้องแก่ ต้องเจ็บ ต้องตาย ต้องพลัดพรากจากคนที่เรารักอะไรอย่างนี้ ยอม ... อ่านต่อ
28 สิงหาคม 2569
บุญจากการภาวนา
การที่เราไปปิดทอง ไปฝังลูกนิมิตอะไรนี้ อย่างมากที่สุดเราก็ได้ไปเป็นเทวดา คนทั่วไปเขาบอกเป็นเทวดาก็ดี ก็ดีสิ แต่มันมีดียิ่งกว่านั้นอีก ถ้าเราหัดทำสมาธิได้ จิตเราสงบ แล้วไปเป็นพรหมได้ สูงกว่าเทวดา จิตประณีตกว่า ถ้าเราภาวนาได้ดีจริงๆ เลย เราเข้าถึงมรรคผ ... อ่านต่อ
23 สิงหาคม 2569
รู้สึกตัวเพื่อเห็นความจริงของกายของใจ
จุดสำคัญหัวใจสำคัญของการปฏิบัติเริ่มต้นด้วยต้องรู้สึกตัว ฉะนั้นเราทำกรรมฐานเพื่อให้รู้สึกตัว พอเรารู้สึกตัวได้แล้วเราเห็นจิตมันหลงไป หรือจิตมันถลำลงไปเพ่ง เห็นหลายๆ ที จิตมันจำการที่ถลำลงไปได้ จำการเพ่งได้ ต่อไปพอถลำไปคิดเรื่องอื่นปุ๊บ สติเกิดเองเลย ... อ่านต่อ
1 สิงหาคม 2569
แบบฝึกหัดซ้อมดูจิตเคลื่อน
ถ้ายังเห็นไม่ได้ว่าจิตไหลไปทางตา ทางหู จมูก ลิ้น กาย ใจ ดูไม่เป็น ดูไม่ออกก็ฝึกซ้อม มีแบบฝึกหัดสำหรับฝึกซ้อม ก็คือจงใจกำหนดจิตไปยังส่วนต่างๆ ของร่างกาย เช่น กำหนดจิตไปที่ผมเรา ผมไม่มีจะจับแล้วด้วย เรามีนิดเดียว กำหนดจิตไว้ที่ผม ดูไปเรื่อยๆ จนกระทั่งค ... อ่านต่อ
17 กรกฎาคม 2569
หลักสูตรของฆราวาส
ศาสนาพุทธมีของดีของวิเศษมากมาย ไม่ใช่แค่ว่ามาวัดแล้วก็สบายใจ พอใจแล้ว ศาสนาพุทธสอนให้เราฝึกพัฒนาตัวเอง อยู่กับโลกเป็นฆราวาสก็มีธรรมะสำหรับฆราวาส มีพระก็มีธรรมะสำหรับพระ แต่ธรรมะไม่ว่าจะของฆราวาสหรือของพระ มีจุดมุ่งหมายอันเดียวกันคือ พัฒนาจิตใจของเราใ ... อ่านต่อ
12 กรกฎาคม 2569
กรรมเป็นเครื่องจำแนกสัตว์
ทำกรรมอันใดไว้ก็มีผล ต้องรับผลของกรรมนั้นแน่นอน เพียงแต่จะรับเมื่อไรเท่านั้นเอง กรรมมันสามารถให้ผลได้หลายแบบ กรรมบางอย่างที่รุนแรง เป็นอนันตริยกรรม เป็นครุกรรมทั้งฝ่ายดีฝ่ายชั่ว จะให้ผลทันทีให้ผลรวดเร็ว อีกอันหนึ่งก็กรรมที่ให้ผลในลำดับต่อไปในชาติต่อๆ ... อ่านต่อ
11 กรกฎาคม 2569
ทำอย่างไรเราจะไม่ยึดถือ
ถ้าไม่ยึดถือได้ก็ไม่ทุกข์ เรายึดถือเพราะเราไม่รู้ความจริงของรูปธรรมนามธรรม ของกายของใจ ฉะนั้นเราก็ต้องมาเรียนรู้ความจริงของกายของใจ ถ้าเรารู้ความจริงของกายของใจ ใจก็จะเบื่อหน่ายคลายความยึดถือ เมื่อจิตไม่ยึดถือ จิตก็พ้นจากทุกข์ จิตไม่มีภาระ ท่านบอกพระ ... อ่านต่อ
5 กรกฎาคม 2569
คุณค่าของสติ
ถ้าเรามีสติรักษาจิตอยู่ศีลก็เกิด มีสติอยู่จิตไหลไปหลงไปรู้ทัน จิตก็ตั้งมั่นมีสมาธิ ไม่ฟุ้งซ่าน มีสมาธิ แล้วพอตา หู จมูก ลิ้น กาย ใจ กระทบอารมณ์ เกิดความเปลี่ยนแปลงในร่างกายจิตใจ มีสติรู้ทันความเปลี่ยนแปลงในร่างกายในจิตใจ อันนั้นเป็นการเดินปัญญา ฉะนั้ ... อ่านต่อ
“การปฏิบัติธรรมมี ๓ อัน อันแรก เราต้องรักษาศีล ๕ ข้อไว้ อันที่สอง คือการทำในรูปแบบ อันที่สาม คือการทำในชีวิตประจำวัน ต้องทำ
ครูบาอาจารย์ท่านสอน หัวใจของการปฏิบัติ คือ การปฏิบัติในชีวิตประจำวัน เพราะว่าชีวิตส่วนใหญ่ของเราอยู่ธรรมดานี่เอง เราไม่ได้นั่งเข้าฌานอยู่ที่ไหนเมื่อไร วันๆ หนึ่งจะทำสมาธิ เดินจงกรมได้สักเท่าไร โดยเฉพาะฆราวาส ทำได้ไม่มาก ชีวิตส่วนใหญ่เราอยู่กับโลกธรรมดานี่เอง
ถ้าเราสามารถหลอมรวมการปฏิบัติเข้าในชีวิตธรรมดาของเรานี้ได้ เราก็จะไปได้เร็วมาก ไม่แพ้พระ ในขั้นต้นๆ โสดาฯ สกาทาคาฯ ฆราวาสไม่แพ้พระหรอกในเรื่องของความเร็ว ถ้ารู้หลักของการปฏิบัติ แล้วตั้งใจปฏิบัติจริงๆ อาจจะเร็วกว่าพระด้วยซ้ำไป”
พระธรรมเทศนาหลวงพ่อปราโมทย์ ปาโมชฺโช แผ่นที่ ๗๘ วันที่ ๗ ตุลาคม ๒๕๖๑ (ไฟล์ 611007A)
ช่วงถาม-ตอบ ตรวจการบ้าน หลวงปู่ปราโมทย์ ปาโมชฺโช
รู้สึกพัฒนาขึ้นตามลำดับ จากเห็นจิตคิดเอง เริ่มเห็นความคิดเกิด แล้วจิตไปรู้เข้า เห็นครั้งแรกตกใจเพราะขัดกับที่เข้าใจมา เริ่มศึกษาปริยัติเพื่อตรวจสอบตัวเอง
เวลาภาวนา ลืมตำราไปก่อน ดูจากของจริงนี่ล่ะแล้วค่อยไปเทียบกับตำรา ถ้าระหว่างภาวนาแล้วคิดถึงตำราไปไม่รอดหรอก ความคิดมันจะนำหน้าการรู้ตามความเป็นจริงไป มันจะคาดเดาล่วงหน้า ตำราโยนทิ้งไปก่อนตอนนี้ ... อ่านต่อ
มีการเคลื่อนไหวเป็นวิหารธรรม แต่ยังไม่ชอบดูความทุกข์ ยังตามใจกิเลสเพื่อหนีความทุกข์ เผลอจมไปในความคิด และความกังวลบ่อยๆ
ความทุกข์เป็นสิ่งที่อยู่ชั่วคราว แล้วก็ผ่านไป เสมอกับความสุข เท่าเทียมกัน สุขก็เป็นภาระของจิต ทุกข์ก็เป็นภาระของจิต เท่าเทียมกันหรอก ฉะนั้นเราหนีทุกข์ไม่ได้หรอก เพราะกระทั่งสุขก็เป็นภาระ คือเป็นทุกข์ ... อ่านต่อ
ปฏิบัติในรูปแบบ ได้เห็นสภาวะต่างๆ คิดว่าพอไปได้ เอาตัวรอดได้ แต่ก็ได้เห็นว่าการปฎิบัติในชีวิตจริง แพ้ไม่เป็นท่า สติไม่ทัน
มรรคผลไม่ได้ได้มาเพราะอยาก แต่ได้มาเพราะสิ้นอยาก ที่สิ้นอยากเพราะเห็นความจริงของรูปนามขันธ์ 5 ว่าไม่น่ารัก ไม่น่ายึดถือ มันก็หมดอยาก หมดอยากก็หมดยึด หมดยึดก็หมดทุกข์ แต่ถ้าอยากให้พ้นทุกข์ มีอยาก อย่างไรก็ไม่พ้น ฉะนั้นไม่ต้องไปอยากมัน ผลมันมาเอง ทำเหตุไปเรื่อยๆ แล้วผลมันเกิดเอง อย่าเร่าร้อน ... อ่านต่อ
ฝึกสติหลงแล้วรู้ เห็นทุกข์มากกว่าสุข มีความจริงจังในการปฏิบัติมากขึ้น ยังทำงานอยู่และมีครอบครัว ควรปฏิบัติอย่างไร
ถ้าเราภาวนาด้วยกันทั้งบ้าน โอ๊ย มีความสุขมากเลย บ้านจะสงบสุข คล้ายๆ ศีลและทิฏฐิเสมอกัน อยู่ด้วยกันแล้วมีความสุข ถ้าเราทำได้คนหนึ่ง อีกคนหนึ่งขวาง ไม่มีความสุข ค่อยๆ กล่อมเกลาคนรอบๆ ตัวเราให้เขาภาวนาโดยการเปลี่ยนแปลงตัวเองให้เขาเห็น เปลี่ยนแปลงตัวเองให้เขาเห็น ให้เห็นว่า เออ เราภาวนาแล้วเราดีขึ้น มีความสุขขึ้น เป็นการจูงใจให้คนรอบๆ ตัวภาวนาด้วย ... อ่านต่อ
อยู่กับความว่าง เกิดปีติ แล้วสังเกตความคิด อารมณ์ และความรู้สึก แล้วทำให้นิ่งเรียบ
อย่าไปแต่งจิตให้ว่างๆ แต่ถ้าจิตมันเคยชินจะเข้าไปว่าง ดูเลย ไอ้ว่างก็ไม่เที่ยง ไอ้ว่างนี้ก็ไม่ใช่ตัวเรา เป็นของถูกรู้ถูกดู จิตมันก็ไม่ไปติดที่ว่าง มันทวนกระแสกลับเข้ามาที่ตัวเองได้ เวลาจิตไปติดว่าง มันมีความสุข มันสงบ มันดูสะอาด แต่มันไม่เดินปัญญาต่อ มันไม่เห็นทุกข์หรอก ทุกข์มันอยู่ที่กายที่ใจเรานี้ แต่เราไปอยู่ที่ว่าง เลยมองทุกข์ไม่ออก กลับมาที่ตัวเอง ... อ่านต่อ
จิตนิ่งเป็นสมาธิ เป็นแบบนี้บ่อยๆ บางครั้งเวลานอนภาวนา จะคล้ายนอนไม่หลับ รู้สึกตัวทั้งคืน บางครั้งรู้สึกตัวเบา ลอยๆ ชาๆ
พวกที่ติดสมาธิ มันจะขี้โมโห เพราะตอนอยู่กับสมาธิ มันอยู่ในโลกของตัวคนเดียว ไม่มีใครมายุ่ง พอต้องมากระทบอารมณ์ โทสะมันจะขึ้นปรี๊ดเลย เป็นแบบนี้ เพราะฉะนั้นตอนที่ออกจากสมาธิ พิจารณากายลงไปเลย ร่างกายเราตั้งแต่หัวถึงเท้า เท้าถึงหัว พิจารณาขึ้น พิจารณาลง ดูไปเรื่อย มีแต่ของไม่สวย มีแต่ของไม่งามจริง มีแต่ของสกปรก ไม่น่ารัก ไม่น่าหวงแหน เป็นแค่วัตถุ เป็นก้อนธาตุ ไม่ใช่ตัวเรา ไม่ใช่ของเรา ... อ่านต่อ
ช่วงนี้มีปัญหาที่ทำงาน มีการเปลี่ยนสายงาน ติดใช้โทรศัพท์มือถือ บางทีนั่งสมาธิในรูปแบบ แต่ใจคิดไปเรื่องอื่นๆ จนหมดแรงและนอนหลับไป
เวลามีงานมากๆ ที่ต้องคิด มีปัญหาชีวิตที่ต้องแก้อะไรอย่างนี้ จิตมันจะออกข้างนอก ห้ามมันไม่ได้ พอมันออกนอกไปแล้ว ถึงเวลาที่เรามีเวลาที่จะเบรก มีเวลาของเราเอง กลับมารู้สึกที่กายไว้ ถ้ากลับมารู้สึกกาย เดี๋ยวจิตจะได้มีแรงขึ้นมา เอาไปสู้กับชีวิตได้อีก เราไม่ได้ฝึกเพื่อหนีโลก ศาสนาพุทธไม่ใช่ศาสนาของคนหนีโลก แต่เป็นศาสนาที่เราจะเรียนรู้โลก จนกระทั่งวันหนึ่งจิตใจเราอยู่เหนือโลก โลกก็วุ่นวายอยู่อย่างนั้น แต่จิตใจเราอยู่เหนือแล้ว มันก็ไม่วุ่นวายไปด้วย ... อ่านต่อ
ชอบตึงที่หน้าผาก อยากดี เวลานั่งรู้สึกไม่สงบ เดินนานไม่ได้ มีภาวะเส้นเลือดขอด ใช้การทำงานบ้านก็ไม่มีความสุข
เดินไม่ได้ก็เคลื่อนไหวเล็กๆ น้อยๆ อะไร ขยับตัว ไม่ต้องไปแกล้งขยับ เราแต่ละคน เรากระดุกกระดิกอยู่แล้ว ก็กระดุกกระดิกไป รู้สึกไป หลวงพ่อหัดดูจิตใหม่ๆ ขนาดนั่งสมาธิมาแต่เด็ก พอหัดดูจิต โอ๊ย ดูเสียเมื่อยตาเลย ดูผิด เอาตาไปดู ที่แท้มันรู้ด้วยความรู้สึก ... อ่านต่อ
ยังไม่เข้าใจการเอาจิตรู้เพ่ง รู้เผลอ ไปเจริญปัญญา
จิตเพ่ง จิตเผลอ มันเจริญปัญญาไม่ได้ มันขวางการเจริญปัญญา แต่ถ้าเรารู้ทัน มันก็จะทำได้ เวลาทำกรรมฐาน ให้มันเด็ดเดี่ยวลงไปกว่านี้ ทำกรรมฐานหลายอย่างเกินไป มันจะฟุ้งซ่าน อย่างครูบาอาจารย์พุทโธ ท่านก็พุทโธจริงๆ พุทโธอยู่อย่างนั้น พุทโธเป็นปีๆ แล้วจิตสงบก็รู้ จิตฟุ้งซ่านก็รู้ เห็นไหม ไม่ทำอะไรเยอะ ถ้าทำอะไรเยอะๆ มันจับหลักยาก ใจมันไม่มีที่ยึด ไม่มีที่อาศัยเกาะเกี่ยว ... อ่านต่อ
ภาวนาพุทโธเวลาเดินจงกรมจิตเหมือนจะชอบเพ่งมาดูกาย รู้สึกเหมือนเจอโมหะ ทำให้ง่วงซึม
เพราะฉะนั้นเคลื่อนไหวแล้วรู้สึกๆ จิตมันจะมีกำลังตั้งมั่นขึ้นมา ทันทีที่จิตตั้งมั่น ขันธ์จะแยกทันที เพราะในความเป็นจริงขันธ์มันแยกกันอยู่แล้ว เราต่างหากไปรวบมันเข้ามาไว้ด้วยกัน เราหมายรู้ผิด เราไปรวบเอาขันธ์ 5 เข้ามา ฉะนั้นถ้าจิตเราถูก จิตเราตั้งมั่น ขันธ์มันกระจายตัวทันทีเลย มันก็จะเห็นแต่ละขันธ์ๆ เป็นไตรลักษณ์ ดูขันธ์ไหนได้เอาขันธ์นั้นก่อน อย่างดูกายได้ก็ดูกายไป ทำกายานุปัสสนาไปด้วยจิตที่ตั้งมั่นเป็นกลาง ดูเวทนาได้ก็ดูไปด้วยจิตตั้งมั่นเป็นกลาง ดูวิญญาณ รู้ไปด้วยจิตตั้งมั่นเป็นกลาง ค่อยๆ ฝึก อย่าใจร้อน ... อ่านต่อ